Ochrona zabytków po 1945 roku (1). Dwory

Wśród Polaków dominują bardzo pozytywne oceny dokonań ochrony zabytków po 1945 roku. Entuzjastycznie opowiada się o powojennych odbudowach i rekonstrukcjach, wychwalając dokonania tamtych lat. Analizując ochronę zabytków po 1945 roku, okazuje się jednak, że bilans dokonań nie jest tak pozytywny, jak opisuje to wielu autorów...

Wielka mała historia

Nowy kościół w Wieliczce powstał w latach 1804–1806 w stylu baroku józefińskiego na fundamentach starego kościoła. Z okazji 220 rocznicy zakończenia budowy przypominamy tekst o wystawie precjozów, zgromadzonych w jego murach. Kiedy przechodzi się koło wielickiej fary – kościoła św. Klemensa – trudno oprzeć się wrażeniu, że to budowla stanowczo zbyt skromna jak na aspiracje ludzi, którzy przez całe wieki swoją pracą generowali gigantyczne zyski dla państwa, a także dla środowiska lokalnego i siebie osobiście. Ot, dość schematyczna, by nie powiedzieć: nudna budowla, zrealizowana zgodnie z biurokratycznymi regułami wyznaczonymi przez świecką władzę Habsburgów, typowy przykład tzw. baroku józefińskiego. Wystarczy jednak wejść do środka…

Skok na głębszą wodę

Wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, który w 2017 roku uzyskały Tarnowskie Góry, obejmuje kopalnie ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi. Mamy tu bowiem świadectwo trwających przez trzy stulecia wysiłków nad osuszeniem podziemnej strefy wydobywczej i wykorzystaniem niepożądanej wody z kopalń do zasilania miast i przemysłu...

Kwesta Powązkowska – na ratunek przeszłości

Wszystko zaczęło się w 1974 roku. Jerzy Waldorff - krytyk muzyczny i osobowość co się zowie - wpadł na genialny w swojej prostocie pomysł, by w dniu Wszystkich Świętych oraz Zaduszki znane postacie życia publicznego zbierały wśród odwiedzających Powązki datki na odnowę najbardziej zniszczonych nagrobków. W latach 70. ubiegłego wieku bowiem znaczna część zabytkowej nekropolii znajdowała się w opłakanym stanie...

Niezłe trio: pop, ekspresjonizm i tajemniczy Roquairol

David Bowie nie żyje od 10 stycznia 2016 roku, lecz najwyraźniej nie zamierza znikać ze współczesności. W 2023 roku, pół wieku po pożegnalnym koncercie swojego alter ego - Ziggy’ego Stardusta - w londyńskim Hammersmith Odeon, do kin trafiła odrestaurowana w 4K, poszerzona wersja filmu D.A. Pennebakera „Ziggy Stardust and the Spiders from Mars”. W tym samym roku Victoria and Albert Museum przejęło liczące dziesiątki tysięcy obiektów archiwum artysty, a we wrześniu 2025 roku otworzyło się w Londynie David Bowie Centre. Artysta coraz wyraźniej przechodzi z historii muzyki do historii kultury materialnej: jego kostiumy, szkicowniki, fotografie i notatki ogląda się dziś jak rozpisane na przedmioty dzieło totalne. Tymczasem Iggy Pop uparcie pozostaje po stronie czasu teraźniejszego. W styczniu 2023 roku, mając 75 lat, wydał dziewiętnasty solowy album...