Opowiemy Ci o zabytkach. Inaczej.

Od dźwięków zamkniętych w murach historycznych sal koncertowych, przez wywiad z majstrującym przy klasyce muzykiem Marcinem Maseckim, dom Magdaleny Abakanowicz, aż po cyfrowo odtworzony Pawilon Polski z paryskiej wystawy z 1925 roku – cztery różne okładki (do wyboru) najnowszego numeru „Spotkań z Zabytkami” pokazują, że dziedzictwo nieustannie zmienia swoje formy.

Natomiast nasze okładki znów reklamują ważne teksty numeru. Rozmową numeru jest spotkanie z Marcinem Maseckim, pianistą, kompozytorem i jednym z najbardziej oryginalnych interpretatorów muzyki klasycznej. Opowiada o improwizacji, historycznych instrumentach, Bachu i Mozarcie, ale także o tym, dlaczego klasyka wcale nie jest zamkniętym muzeum, lecz żywą materią, przy której wciąż warto – jak sam mówi – „majstrować”. To rozmowa o muzyce, tradycji i twórczej wolności.

W tym numerze zaglądamy również do warszawskiej pracowni Magdaleny Abakanowicz. Nie jest to jednak kolejna opowieść o światowej sławy artystce, lecz reportaż z miejsca, które zachowało ślady jej codzienności. Dom przy ulicy Bzowej okazuje się intymnym archiwum życia, pełnym projektów, notatek, przedmiotów i wspomnień współpracowników, dzięki którym poznajemy Abakanowicz nie jako pomnik historii sztuki, lecz człowieka zanurzonego w materii, pracy i nieustannym tworzeniu. A śladów jej fascynacji rozmaitymi materiałami i ich możliwościami znajdziemy tu mnóstwo. To jeden z ważnych kluczy do pełnego zrozumienia jej twórczości.

Przyglądamy się także najstarszym polskim salom koncertowym, które – choć często pozostają w cieniu nowoczesnych filharmonii – wciąż zachwycają architekturą, akustyką i atmosferą. To opowieść o miejscach, w których muzyka od dziesięcioleci spotyka się z historią, a kolejne pokolenia melomanów doświadczają tej samej wyjątkowej przestrzeni.

Z kolei tekst poświęcony wirtualnej rekonstrukcji (stworzonej dzięki NID) pawilonu polskiego z paryskiej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej z 1925 roku pokazuje, że współczesne technologie mogą stać się narzędziem ochrony dziedzictwa. Dzięki pracy Tobiasza Bułynko i Karoliny Polkowskiej można dziś ponownie wejść do legendarnego pawilonu Józefa Czajkowskiego i zobaczyć przestrzeń, która przez blisko sto lat istniała jedynie na archiwalnych fotografiach i w opisach historyków sztuki.

Tym razem przygotowaliśmy również wakacyjny dział specjalny, w którym zapraszamy czytelników nad polskie morze. Zaglądamy do zapomnianych osad latarników, odkrywamy historie polskich korsarzy na Karaibach, rozmawiamy o kulturze Słowińców, przyglądamy się eleganckim akcesoriom do podawania sardynek, przypominamy twórczość malarza Kazimierza Ostrowskiego.

Szczególnie polecam także kolejny odcinek cyklu „NieWĄSkie spojrzenie”, w którym Katarzyna i Leszek Wąs zabierają nas do Bielska-Białej, pierwszej Polskiej Stolicy Kultury. Zamiast przewodnika pełnego oczywistych atrakcji proponują opowieść o mieście pogranicza: z habsburską przeszłością, protestanckim dziedzictwem, śladami wielokulturowości i historiami, które wymykają się prostemu określeniu „małego Wiednia”. To spojrzenie pokazuje Bielsko-Białą jako miejsce znacznie bardziej złożone i fascynujące, niż podpowiadają stereotypy, i miasto, do którego warto przyjechać nie tylko w roku jego kulturalnego święta.

A poza tym w numerze m.in. piszemy o:

– pierwszym polskim „rejestrze zabytków”, tworzonym przez Stanisława Wyspiańskiego, Józefa Mehoffera i ich kolegów podczas wędrówek po Galicji.

– Eleonorze Plutyńskiej, która zamiast fabrycznej produkcji wybrała tradycyjne tkactwo i ocaliła od zapomnienia wiedzę wiejskich mistrzów.

– krakowskich papierosach i emancypacji kobiet, która zaczęła się nie tylko na uniwersytetach, ale również na hali produkcyjnej fabryki tytoniu.

– Stanisławie Noakowskim, który zamiast projektować nowe budowle z pasją dokumentował architekturę odchodzącego świata.

– postmodernizmie, który z architektonicznego „obciachu” coraz częściej staje się cennym świadectwem czasów transformacji i rodzi pytania o to, jak chronić najmłodsze dziedzictwo (a przy okazji wspominamy o nowej siedzibie Narodowego Instytutu Dziedzictwa, który od teraz będzie się mieścił w takim właśnie budynku).

– zabytkach związanych z medycyną, sprawdzając w wakacyjnym quizie, ile wiemy o dawnych szpitalach, uzdrowiskach, aptekach i łaźniach.

Numer 3/2026 dostępny w sprzedaży od 1 lipca.

Warto przypomnieć, że „Spotkania z Zabytkami” to jedno z najdłużej ukazujących się nieprzerwanie pism popularnonaukowych w Polsce. Pierwszy numer, z „Damą z łasiczką” (dziś częściej występującą pod tytułem „Dama z gronostajem”) na okładce, ukazał się w 1977 roku. To magazyn dla wszystkich miłośników nie tylko zabytków, ale także historii i szeroko rozumianego dziedzictwa. Od numeru 7/2023 ukazuje się w nowej odsłonie jako 192-stronicowy kwartalnik.

Więcej informacji o działalności pisma znaleźć można na profilu „Spotkania z Zabytkami” na Facebooku.

Zapraszamy!

Redakcja