Architektura nie powstaje w próżni. Rodzi się w gęstej sieci rozmów, przyjaźni, zawodowych sojuszy, sporów i ideowych przepływów. Przekonać się o tym można na wystawie „Sploty. Barbara Brukalska, Helena Syrkus i sieci modernizmu” w Muzeum Architektury we Wrocławiu.
Jej głównymi bohaterkami są Barbara Brukalska i Helena Syrkus – architektki związane z grupą Praesens oraz Międzynarodowymi Kongresami Architektury Nowoczesnej CIAM, zaliczane do najważniejszych polskich twórczyń europejskiego modernizmu. Ich biografie długo biegną równolegle, przecinają się i – nomen omen – splatają, by później – pod wpływem historii, polityki oraz osobistych wyborów – rozbiec się w różne strony.
Nie jest to jednak klasyczna wystawa monograficzna ani kolejna próba dopisania kobiet do historii architektury, która wcześniej obywała się bez nich. Zresztą od kilku lat obie są już w niej dobrze osadzone.
Brukalska i Syrkus stają się przewodniczkami po świecie środkowoeuropejskiej awangardy, czyli środowisku opartym na międzynarodowych kontaktach, wymianie myśli i wierze, że projektowanie może być narzędziem społecznej zmiany.
Wiek XX brutalnie sprawdził trwałość zarówno tych idei, jak i łączących ludzi więzi.
Fotografie, rysunki i filmy – w tym materiały po raz pierwszy pokazywane publicznie – tworzą portret dwóch architektek, ale zarazem mapę nowoczesności. Do archiwalnych dokumentów dołączają współczesne realizacje Barbary Kingi Majewskiej i Alicji Bielawskiej. To ważny gest, bo historie Brukalskiej i Syrkus nie zostają zamknięte w gablocie, zyskują „ciąg dalszy”. Bo modernizm na tej wystawie jest splotem ludzi i idei, który wciąż można rozplątywać i wiązać na nowo.
Fotel, prototyp wykonany na podstawie projektu Barbary Brukalskiej, fotografia
archiwalna,1938 r.
Fot. Nieznany, ze zbiorów Muzeum Architektury we Wrocławiu
Barbara Brukalska w holu swojego domu przy ul. Niegolewskiego 8. Warszawa, lata 30. XX w.
Fot. Ze zbiorów Muzeum Architektury we Wrocławiu
Barbara Brukalska, Stanisław Brukalski, projekt osiedla Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej na Żoliborzu w Warszawie, kolonia IV, budynki B i C, wersja niezrealizowana, 1927 r.
Fot. Ze zbiorów Muzeum Architektury we Wrocławiu
Barbara Brukalska, Stanisław Brukalski, projekt stoiska księgarni Ruch, 1930 r.
Fot. Ze zbiorów Muzeum Architektury we Wrocławiu
Helena Syrkus, Szymon Syrkus, projekt rozbudowy osiedla Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej na Rakowcu w Warszawie, schemat umiejscowienia w mieście miejsc
pracy, odpoczynku i zamieszkania, 14.05.1941 r.
Fot. Ze zbiorów Muzeum Architektury we Wrocławiu
Laurka dla Heleny Syrkus z okazji imienin, autorstwa Michała Przerwy-Tetmajera, 02.03.1943.
Rysunek z podpisami 14 współpracowników z zespołu konspiracyjnej Pracowni
Architektoniczno-Urbanistycznej (PAU), karton, akwarela, ołówek, tusz, zbiory Muzeum
Architektury we Wrocławiu
Fot. Carlo Hubacher / zbiory gta Archiv / ETH
Zurich
Helena Syrkus podczas IV kongresu CIAM (Międzynarodowy Kongres Architektury Nowoczesnej) w Atenach. Obok niej: po lewej Sigfried Giedion, po prawej Le Corbusier, 1933 r.
Fot. Ze zbiorów Muzeum Sztuki w Łodzi
Helena Syrkus, lata 30. XX w., zbiory Muzeum Sztuki w Łodzi
Fot. Ze zbiorów Muzeum Sztuki w Łodzi
Helena Syrkus i Pierre Chareau w Maison de Verre, lata 30. XX w., zbiory Muzeum Sztuki w Łodzi
Fot. Nieznany / ze zbiorów Muzeum Architektury we Wrocławiu
Barbara Brukalska w Pracowni WSM nr 3 podczas pracy nad Osiedlem Warszawskiej
Spółdzielni Mieszkaniowej Okęcie-Pola (Jadwisin) w Warszawie, ok. 1962 r.
Papierowa wersja magazynu „Spotkania z Zabytkami” ukazuje się jako kwartalnik. Zachęcamy do zakupu prenumeraty bądź aktualnego numeru!
Łukasz Gazur
Krytyk sztuki i teatru, wieloletni szef działu kultury w “Dzienniku Polskim” i “Gazecie Krakowskiej”. Publikował i współpracował m.in. z “Przekrojem”, “Tygodnikiem Powszechnym”, “Wprost”, TVP Kultura. Członek polskiej sekcji międzynarodowego stowarzyszenia krytyków AICA. Wykładowca akademicki na kierunkach kolekcjonerskich i antykwarycznych oraz dziennikarskich. Czterokrotnie wyróżniony Nagrodą Dziennikarzy Małopolski. Zastępca redaktora naczelnego magazynu “Spotkania z Zabytkami”. Laureat jubileuszowej edycji nagród „Kolekcjonerstwo – nauka i upowszechnianie” im. Feliksa Jasieńskiego.
Historia sztuki lubi tworzyć opozycje. To wygodny sposób porządkowania rzeczywistości. Magdalena Abakanowicz miała być tą intuicyjną, organiczną, zanurzoną w materii. Wanda Czełkowska – intelektualną, konceptualną, analizującą samą naturę rzeźby. Jedna miała ufać ciału, druga myśli. Ten podział jest jednak bardziej konstrukcją historyków sztuki niż rzeczywistością. Przekonuje o tym wystawa w historycznej pracowni Wandy Czełkowskiej przy ul. Magazynowej 14a...
Dyrekcja Robót Publicznych ma siedzibę przy samym Rynku Głównym, w pałacu Pod Krzysztofory, zwanym potocznie Krzysztoforami. W biurze konstrukcyjnym pracuje sześć osób, w tym dwóch kreślarzy i ona – Diana Reiter. Diana – inżynier. Diana – pionierka, jedna z pierwszych absolwentek Wydziału Architektury Politechniki Lwowskiej, pierwsza architektka w Krakowie...
Są wnętrza, które nie są publiczne, ale też trudno nazwać je prywatnymi. Żyją swoim, niekiedy intensywnym życiem między kategoriami i bywają niezauważane przez tych, którzy nie są ich użytkownikami. Żeby do nich wejść, trzeba prześlizgnąć się przez niedomknięte drzwi albo liczyć na czyjąś życzliwość...
Na naszej stronie używamy plików cookies (szczegóły znajdują się w „Polityce prywatności"). Jeśli nie chcesz, aby „ciasteczka" były zapisywane na Twoim urządzeniu, zmień ustawienia przeglądarki. Jeśli jednak się na to zgadzasz, wciśnij OK.
Funkcjonalne
Zawsze aktywne
Przechowywanie lub dostęp do danych technicznych jest ściśle konieczny do uzasadnionego celu umożliwienia korzystania z konkretnej usługi wyraźnie żądanej przez subskrybenta lub użytkownika, lub wyłącznie w celu przeprowadzenia transmisji komunikatu przez sieć łączności elektronicznej.
Preferencje
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest niezbędny do uzasadnionego celu przechowywania preferencji, o które nie prosi subskrybent lub użytkownik.
Statystyka
Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do celów statystycznych.Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do anonimowych celów statystycznych. Bez wezwania do sądu, dobrowolnego podporządkowania się dostawcy usług internetowych lub dodatkowych zapisów od strony trzeciej, informacje przechowywane lub pobierane wyłącznie w tym celu zwykle nie mogą być wykorzystywane do identyfikacji użytkownika.
Marketing
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest wymagany do tworzenia profili użytkowników w celu wysyłania reklam lub śledzenia użytkownika na stronie internetowej lub na kilku stronach internetowych w podobnych celach marketingowych.
