Berlin rzadko pojawia się na mapie polskich artystycznych pielgrzymek przełomu XIX i XX w. Zwykle prowadzą one do Monachium, Wiednia albo Paryża. Stolica Cesarstwa Niemieckiego pozostaje gdzieś na uboczu tej opowieści, przytłoczona polityką zaborczą, Kulturkampfem, Hakatą, pruskim drylem i późniejszym cieniem dwóch wojen. A przecież właśnie tutaj polscy malarze, muzycy, pisarze i kolekcjonerzy nie tylko zdobywali wykształcenie oraz zamówienia, lecz także współtworzyli jeden z ośrodków europejskiej nowoczesności...

We wrześniu 2023 roku – a więc na kilka miesięcy przed kolejną krwawą odsłoną konfliktu izraelsko-palestyńskiego – podczas konferencji Światowego Komitetu Dziedzictwa ONZ w Rijadzie ogłoszono wpisanie na listę UNESCO stanowiska archeologicznego Tell es-Sultan w Jerychu, mieście na Zachodnim Brzegu Jordanu, oddalonym o jakieś 25 km od Jerozolimy, 8 kim od Jordanu i 14 km od Morza Martwego. W dokumencie podkreślono, że chodzi o dziedzictwo kulturowe Palestyny...

Dzięki malowanym kwiatom małopolska wieś Zalipie zyskała światową sławę i została wpisana na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. W jednym z domów - Zagrodzie „Malowany Miś” słynne kwiaty maluje się nieprzerwanie od wielu pokoleń...

Kiedy pod koniec XIX wieku bracia Lumière po raz pierwszy wprawili fotografie w ruch, mało kto przypuszczał, że kino stanie się jedną z najważniejszych instytucji nowoczesnego miasta. W ciągu zaledwie kilku dekad sale projekcyjne wyrosły obok teatrów, dworców i domów towarowych na symbole nowoczesności. To tutaj po raz pierwszy oglądano odległe kraje, uczono się mody, poznawano nowe obyczaje, śledzono wielką historię i przeżywano pierwsze filmowe wzruszenia...

Miejsce zaokrętowania: Zabrze, Sztolnia Królowa Luiza. Najpierw wizyta w nowym budynku recepcyjnym. Zamiast powitalnych prezentów – kaski, bo bezpieczeństwo przede wszystkim. Wsiadamy do łodzi i rozpoczynamy 2-kilometrową wyprawę w przeszłość. Przepłyniemy, wraz z przewodnikiem, sztolnią pod centrum Zabrza...

Na mapie Dolnego Śląska są miejsca, które potrafią zaskoczyć skalą swoich ambicji. Takie są właśnie Ziębice. Niewielkie dziś miasto, schowane nieco między Wrocławiem a Kotliną Kłodzką, przez wieki było przecież ważnym ośrodkiem księstwa ziębickiego, miejscem handlu, politycznych napięć i religijnych fundacji. A przede wszystkim – miastem budowanym z rozmachem.

Brody to dziś niewielkie, 20-tysięczne miasto w Ukrainie, które zasłynęło jako ważny ośrodek obronny w I Rzeczypospolitej. To właśnie w tym kresowym mieście przeżył pierwsze jedenaście lat swojego życia Józef Korzeniowski (1797-1863), wybitny, a obecnie zapomniany powieściopisarz, poeta, dramaturg epoki romantyzmu...

Poczwary, straszeki, sztrumpelpetery, widziadła. Regionalne nazwy określające strachy polne mają dość ambiwalentny charakter. Z jednej strony jest w nich coś zażyłego, jakby mowa była o sąsiedzie albo dalekim krewnym. Z drugiej – przebija z nich strach, doświadczenie egzystencjalnej tajemnicy...

Niezależnie od terminologii założenia osady są podobne: dom latarnika, obora, stodoła, pomieszczenie gospodarcze. I choć to tam przez dziesięciolecia toczyło się życie, w fachowej literaturze pozostają w cieniu latarń morskich...

Domy artystów często zamieniają się po latach w pomniki, tracąc to, co najcenniejsze: obecność właściciela. Pracownia Magdaleny Abakanowicz pozostaje rodzajem intymnego archiwum codzienności...

Nowoczesne dzielnice robotnicze, z udogodnieniami typu toalety na półpiętrze czy umywalnie na strychu i pralnie w piwnicy, z przestronnymi kościołami, szkołami, a nawet salami kinowymi, dawały najważniejszym przedstawicielom klasy robotniczej rozpędzonego przemysłowego świata - górnikom i kolejarzom - wszystko, czego mogli potrzebować, aby żyć komfortowo, higienicznie, z dostępem do edukacji i kultury. Jak i kiedy ich chwała przeminęła?

Zwiedzający reprezentacyjne komnaty Zamku Królewskiego na Wawelu zwykle zwracają uwagę na arrasy Zygmunta Augusta, renesansowe stropy czy monumentalne portale. Tymczasem jedne z najcenniejszych zabytków znajdują się często tuż obok nich, na ścianach...