sztuka

Wielka mała historia

Nowy kościół w Wieliczce powstał w latach 1804–1806 w stylu baroku józefińskiego na fundamentach starego kościoła. Z okazji 220 rocznicy zakończenia budowy przypominamy tekst o wystawie precjozów, zgromadzonych w jego murach. Kiedy przechodzi się koło wielickiej fary – kościoła św. Klemensa – trudno oprzeć się wrażeniu, że to budowla stanowczo zbyt skromna jak na aspiracje ludzi, którzy przez całe wieki swoją pracą generowali gigantyczne zyski dla państwa, a także dla środowiska lokalnego i siebie osobiście. Ot, dość schematyczna, by nie powiedzieć: nudna budowla, zrealizowana zgodnie z biurokratycznymi regułami wyznaczonymi przez świecką władzę Habsburgów, typowy przykład tzw. baroku józefińskiego. Wystarczy jednak wejść do środka…

Niezłe trio: pop, ekspresjonizm i tajemniczy Roquairol

David Bowie nie żyje od 10 stycznia 2016 roku, lecz najwyraźniej nie zamierza znikać ze współczesności. W 2023 roku, pół wieku po pożegnalnym koncercie swojego alter ego - Ziggy’ego Stardusta - w londyńskim Hammersmith Odeon, do kin trafiła odrestaurowana w 4K, poszerzona wersja filmu D.A. Pennebakera „Ziggy Stardust and the Spiders from Mars”. W tym samym roku Victoria and Albert Museum przejęło liczące dziesiątki tysięcy obiektów archiwum artysty, a we wrześniu 2025 roku otworzyło się w Londynie David Bowie Centre. Artysta coraz wyraźniej przechodzi z historii muzyki do historii kultury materialnej: jego kostiumy, szkicowniki, fotografie i notatki ogląda się dziś jak rozpisane na przedmioty dzieło totalne. Tymczasem Iggy Pop uparcie pozostaje po stronie czasu teraźniejszego. W styczniu 2023 roku, mając 75 lat, wydał dziewiętnasty solowy album...

Tajemnice pewnej kolekcji

Jakie tajemnice skrywała za okularami i kapeluszem Domenica Guillaume? Jej pierwszy mąż, Paul Guillaume zmarł w wieku 43 lat z powodu ostrego zapalenia otrzewnej, Domenica – zamiast wezwać pomoc, próbowała leczyć go wahadełkiem. Tajemnicza była śmierć również jej drugiego męża, Jeana Waltera. Gdy został potrącony przez samochód, Domenica zamiast wezwać pogotowie zdecydowała się zawieźć męża sama do szpitala. Tej podróży nie przeżył. Jakiś czas później jej adoptowany syn (wówczas dorosły) został poinformowany o tym, że Domenica, jej brat oraz kochanek próbowali skonstruować intrygę zakończoną morderstwem niepotrzebnego już adoptowanego dziecka…

Zabrakło majstersztyku

Rzemiosło wróciło do łask. Widać to po tłumach na kursach ceramiki czy haftu. W muzealnictwie trwa z kolei moda na średniowiecze i nowożytność opowiadane od strony codzienności: pracy, jedzenia, ciała, handlu i przedmiotów. W tej sytuacji wystawa „Kunszt i fach. Kraków rzemieślników” w Muzeum Krakowa powinna trafić dość celnie w oczekiwania. Tymczasem to wystawa bez wątpienia fachowa, ale...

Świat zamknięty w zielniku

Wystawa „Świat jak zielnik. Natura w sztuce od XVII do XXI wieku” w Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu opowiada o zachwycie człowieka przyrodą, potrzebie poznania i klasyfikowania, ale również o przemocy wpisanej w gest zbierania, porządkowania oraz podporządkowywania natury. To...

Bezoary: przez żołądek do sztuki

W średniowieczu oraz wczesnej nowożytności bezoary i rzekome rogi jednorożca (o których mowa będzie w kolejnym numerze kwartalnika „Spotkania z Zabytkami”) uchodziły za cudowne panacea, lekarstwa na wiele chorób. Poprzedzał je teriak, antidotum wynalezione przez nadwornego medyka cesarza Nerona. Należały do najbardziej znanych i cenionych leków aż po XVIII wiek. Zamorscy kupcy i aptekarze zbijali na nich fortuny...

Axentowicz odnalazł się w Gorlicach

Co Teodor Axentowicz miał za życia wspólnego z Gorlicami? Prawdopodobnie nic. Na szczęście jednak to tam trafiła cała spuścizna po tym wyrafinowanym, wziętym portreciście kobiet, pierwszym profesorze zreformowanej Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie, „światowcu” w małopolskim światku artystycznym pierwszych dekad...