Malowidło z Łosia - panel, Grzegorz Sztwiertnia, obraz o wymiarach 180 x 750 cm
Fot. Grzegorz Sztwiertnia
Galerie

Wybuch (estetycznej) Supernowej

Wystawa „Na początku była kropka” w Muzeum Etnograficznym w Krakowie przypomina niemal zapomniane zjawisko ludowego dekorowania zrębowych ścian budynków. Tak zwane „kropy” występowały między innymi w Małopolsce, na Podkarpaciu, Sądecczyźnie, Łemkowszczyźnie i Pogórzu. Ich siła brała się z prostoty: pojedyncze punkty, układające się w szeregi i rytmy, pozwalały wydobyć z drewnianej konstrukcji nowy porządek. Architektura stawała się obrazem, choć nie przestawała być domem.

Ekspozycja była zwieńczeniem projektu badawczego „Kropki i kreski”, prowadzonego przez Maję Spychaj-Kubacką i Elżbietę Jodłowską z Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Fotografie, materiały archiwalne, dokumentacja badań terenowych i nagrania pozwoliły przyjrzeć się tradycji, która znika wraz z dawną zabudową, kolejnymi remontami i zmianą estetycznych upodobań. To, co przez lata mogło uchodzić za drobny, wiejski ornament, okazuje się ważnym świadectwem lokalnej wyobraźni.

Wystawa nie zatrzymywała się jednak na dokumentowaniu przeszłości. Dawne malatury spotkały się tu ze sztuką współczesną i pracami powstałymi podczas warsztatów. Kropka przestała być wyłącznie muzealnym śladem – ponownie stała się gestem, znakiem i początkiem obrazu. Bo ornament ludowy nie zawsze potrzebuje skomplikowanego alfabetu. Czasem cały świat można zacząć od jednego punktu.

Wystawa „Na początku była kropka” była prezentowana w Domu Esterki, oddziale Muzeum Etnograficznego w Krakowie, od 13 grudnia 2025 roku do 12 kwietnia 2026 roku. Poniżej prezentujemy galerię zdjęć z ekspozycji.

Wybuch (estetycznej) Supernowej

Wystawa czasowa „Na początku była kropka”
Muzeum Etnograficzne w Krakowie, Dom Esterki, ul. Krakowska 46

Papierowa wersja magazynu „Spotkania z Zabytkami” ukazuje się jako kwartalnik. Zachęcamy do zakupu prenumeraty bądź aktualnego numeru!


Łukasz Gazur

Krytyk sztuki i teatru, wieloletni szef działu kultury w “Dzienniku Polskim” i “Gazecie Krakowskiej”. Publikował i współpracował m.in. z “Przekrojem”, “Tygodnikiem Powszechnym”, “Wprost”, TVP Kultura. Członek polskiej sekcji międzynarodowego stowarzyszenia krytyków AICA. Wykładowca akademicki na kierunkach kolekcjonerskich i antykwarycznych oraz dziennikarskich. Czterokrotnie wyróżniony Nagrodą Dziennikarzy Małopolski. Zastępca redaktora naczelnego magazynu “Spotkania z Zabytkami”. Laureat jubileuszowej edycji nagród „Kolekcjonerstwo – nauka i upowszechnianie” im. Feliksa Jasieńskiego.

Popularne

Niewinna etnografia nie istnieje

Wystawa „Wybielanie” w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie wzbudziła szeroką dyskusję – o języku, pamięci, kolonialnych ambicjach II RP i odpowiedzialności instytucji. O tym, czy etnografia jest dziś nadal użytecznym narzędziem i dlaczego muzeum postanowiło zakwestionować własne zbiory, opowiadają kuratorzy wystawy, Magdalena Wróblewska i Witek Orski...

Indyanin w Galicji

W zwartym szyku, stoją konno najprawdziwsi Indianie. Nie żadni przebierańcy w prześcieradłach, nie malowani naiwnie farbką i szminką, lecz prawdziwie śniadzi, prosto trzymający się siodłach. Nieporuszeni, wyglądają na swoich koniach tak pomnikowo, że można by ich wziąć za zjawy z innego świata, szczególnie kiedy ich zestawić z Hucułem i tym oficerem w białych getrach i spodniach, który wygląda, jakby się urwał z wodewilu. Tymczasem rzecz dzieje się naprawdę, i to na dworcu w Krakowie.